Estadio 1
Estadio 2
Rabin 1
Rabin 2
Estadio Municipal Braga Estadio Municipal Braga
Eduardo Souto de Moura, 2004

Keywords
Open, minimalistisch, artistiek, onconventioneel maar duur en onpraktisch en dus omstreden.
Het stadion is één van de tien stadions die in Portugal zijn gebruikt om de voetbalwedstrijden van het Euro 2004 toernooi plaats te bieden. Het merendeel van de stadions werd daarvoor speciaal uit de grond gestampt, in Braga voor precies twee officiële wedstrijden. Desalniettemin zijn bij de bouw kosten noch moeite gespaard. Om het stadion te kunnen plaatsen is met tonnen dynamiet een groot gat gemaakt in de Monte Castro helling, waarna in de lengterichting twee grote tribunes zijn geplaatst voor elk ruim 15.000 toeschouwers. Aan de kopse kanten wordt het speelveld geflankeerd door respectievelijk een rotswand en het uitzicht op de vallei.

Hoewel de bouwkosten met 90 miljoen euro (45 miljoen per wedstrijd dus) driemaal het begrote bedrag bedroegen zijn de reacties over het algemeen kritisch. De meeste 'kenners' zijn van mening dat het stadion "een uniek kunstwerk maar totaal ongeschikt voor topvoetbal" is. De aan staalkabels over het veld hangende dakconstructie is inderdaad erg bijzonder, maar de actie vindt toch beneden op het veld plaats. "Het lijkt wel een dorpsveldje. Het ademt de sfeer uit van jeugdvoetbal. Ik weet niet wat ik ervan moet denken", aldus de Deense spits Ebbe Sand na de wedstrijd tegen Bulgarije. "Hoe dom moet je zijn om een voetbalstadion op deze plaats en op deze wijze te bouwen? Als je even om je heen kijkt, waan je je in een toeristische omgeving. Alsof je een mooi uitzicht hebt gevonden tijdens je vakantie. Met voetbal heeft het niets te maken. Het ademt totaal geen sfeer uit." was verdediger Niclas Jensen nog stelliger. Bovendien: als er zich teveel mensen in de catacomben van het stadion bevinden begint de bodem te trillen. Sommige bezoekers kregen tijdens de eerste wedstrijd last van misselijkheid en voelden zich zeeziek.

De conclusie dat het stadion technisch en architectonisch gezien bijzonder fraai is maar tegelijkertijd totaal niet functioneert zoals het bedoeld is lijkt dan ook even gerechtvaardigd als pijnlijk voor zo'n prestigieus project.

Bron afbeelding 1: http://www.hoteldonasofia.com
Bron afbeelding 2: http://www.mimoa.eu

Rabin Center Rabin Center (Tel Aviv)
Moshe Safdie, 2005

Keywords
Symbolisch, monumentaal, modern en vernieuwend maar tegelijkertijd heel ingetogen.
Het Rabin Center is ontworpen ter nagedachtenis aan de in 1995 vermoorde Yitzhak Rabin, die zich tijdens zijn politieke carrière sterk maakte voor tolerantie en democratie. Om vrede waar hij voor vocht te symboliseren koos de gerenommeerde architect Moshe Safdie voor twee witte vredesduiven als daken van de grote hal en de bibliotheek. Het centrum, dat ook een museum en studieruimte herbergt, is verder traditioneel vormgegeven met zandkleurig marmer en ingetogen vormen.

De vleugeldaken zijn uitgevoerd door het Nederlandse bedrijf Octatube, dat al eerder furore maakte met slimme oplossingen voor blobarchitectuur. Dat houdt in dat de vormen niet door een wiskundige formule worden beschreven. De daken zijn van kunststof en allen gegoten uit een eigen mal, die vervolgens werd opgevuld met lagen glasvezel, hars en polyurethaan. Omdat de daken tot 30 meter groot zijn werden ze in segmenten van 3,5 meter vervoerd naar Israël, om vervolgens op de bouwplaats naadloos geassembleerd te worden.

Kortom een monument dat het beste uit twee werelden vloeiend combineert, een waardig eerbetoon aan een gedenkwaardig man.

Bron afbeeldingen: http://www.octatube.nl/rabincenter

Estadio Municipal Braga Rabin Center
Vergelijking
Elementaire architectuur
Het stadion is opgebouwd uit een aantal elementen zoals het veld, de daken, kabels en tribunes.
Sculpturale architectuur
De daken zijn als blob vormgegeven en de segmenten sluiten naadloos aan.
Expliciete architectuur
De vormen zijn strak en duidelijk, het geheel is helder en transparant.
Intuïtieve architectuur
De vorm is schetsmatig tot stand gekomen en de uiting van een expressie.
Experiment. architectuur
Onconventioneel en bijna recalcitrant ontwerp.
Experiment. architectuur
Revolutionaire methode voor de dakfabricage.
Statisch beeld
Alle delen zijn in balans en in proportie.
Dynamisch beeld
De duiven lijken bijna weg te gaan vliegen.
Contextgevoelig
De plaats is speciaal in de berg gemaakt, de kopse kanten lopen vloeiend over in de omgeving.
Contextongevoelig
De hypermoderne daken liggen op een verder heel traditioneel en behoudend vormgegeven gebouw.
Opening/massa groot
Het veld wordt alleen afgesloten door de eveneens open tribunes.
Opening/massa groot
De daken zijn gesloten maar liggen wel op transparante ruimtes.
Type
Function type
De constructie van het gebouw ís tegelijkertijd het gebouw, dus behoort het net als bijvoorbeeld treinstations tot het type Function. Dat impliceert ook het Structure type.
Organic type
De daken zijn ontworpen om vredesduiven uit te beelden, en hebben met geometrie en wiskunde dus niets van doen. Een typisch voorbeeld van het organische type.
Design concept
Sky soccer
Het stadion is niet zozeer óp maar zelfs ín de berg aangelegd en daarmee de ultieme integratie met de omgeving, de ambities en trots van Portugal bij de organisatie van het toernooi verbeeldend.
Living memory
Zelfs na zijn dood in het harnas gaat de strijd van de Yitzhak Rabin tegen geweld en intolerantie door, waarschijnlijk precies zoals hij het gewild zou hebben. Een ijzersterk concept.
Model
Conceptueel model
Theorie of schets
Conceptueel model
Theorie of schets
Wiskundig model
3D computermodel
Wiskundig model
3D computermodel
Ruimtelijk model
Maquette of plattegrond
Ruimtelijk model
Maquette of plattegrond
Concreet model
Architectonisch model
Concreet model
Architectonisch model
Programma
Down to earth
Naast de onvermijdelijke grasmat zijn er twee hoofdtribunes zonder al te veel opsmuk, eenvoudige kleedruimtes en op het dak parkeerplaatsen.
Elegance & education
De symboolfunctie van het gebouw lijkt meer van belang dan 't programma. Binnen is er een museum, een bibliotheek voor studie en een auditorium.